Przełożenie rowerowe

Jak Obliczane Są Przełożenie, Gain Ratio i Rozwinięcie

Gain ratio to wskaźnik napędu roweru uwzględniający rozmiar koła i długość korby, dzięki czemu można porównywać zupełnie różne rowery. Podaj rozmiar zębatki przedniej, tylnej, średnicę koła oraz długość korby, aby go obliczyć — razem z prostszym przełożeniem i bardziej intuicyjnym rozwinięciem.

Kluczowe czynniki do rozważenia

• Wyższy gain ratio oznacza „dłuższy” bieg — więcej dystansu na obrót pedałów, ale też więcej wysiłku na obrót. Niższy gain ratio jest łatwiejszy do pedałowania (przydatny przy podjazdach), ale pokonuje mniej dystansu na obrót; wyższy gain ratio pokonuje więcej dystansu, ale wymaga większej siły do obrócenia, zwłaszcza przy starcie lub na podjeździe.
• Wielobiegowe napędy mają zakres wartości gain ratio, a nie tylko jedną. Rower z kilkoma zębatkami przednimi i tylnymi ma inny gain ratio dla każdej kombinacji — oblicz najniższą (najlżejszą, do podjazdów) i najwyższą (najcięższą, do zjazdów lub sprintów) kombinację, aby zrozumieć pełny użyteczny zakres swojego roweru.
• Długość korby wpływa na gain ratio tak samo jak rozmiar koła czy przełożenie. Dłuższa korba daje większą dźwignię mechaniczną przy tym samym przełożeniu, dlatego właśnie gain ratio (w przeciwieństwie do zwykłego przełożenia) uwzględnia długość korby w obliczeniach — dwa rowery o identycznym przełożeniu, ale różnej długości korby, będą miały różny gain ratio.
• Rozwinięcie to bardziej intuicyjna wartość do porównywania z rzeczywistą prędkością. Ponieważ rozwinięcie jest wyrażone bezpośrednio jako dystans (jak daleko rower przejeżdża na obrót pedałów), często łatwiej rozumować o nim w praktycznych kategoriach niż o abstrakcyjnej liczbie gain ratio, zwłaszcza przy planowaniu przełożeń pod konkretną trasę czy teren.

Interpretacja wyników

Wartości gain ratio mają sens tylko w odniesieniu do przybliżonego zakresu tego, co jest łatwe, umiarkowane lub trudne do pedałowania:

• Poniżej około 3 — bardzo lekki, „szybko obracający się” bieg przeznaczony na strome podjazdy lub mocno obciążony rower turystyczny, gdzie pedałowanie wymaga niewiele siły, ale każdy obrót pedałów przesuwa rower tylko o krótki dystans.
• Mniej więcej 4-6 — zakres, w którym mieści się większość codziennych przełożeń w rowerach szosowych, hybrydowych i gravelowych do jazdy po płaskim lub lekko pofałdowanym terenie — wystarczający dystans na obrót, aby utrzymać rozsądne tempo bez nadmiernego wysiłku.
• Powyżej około 7 — „długi” bieg do szybkiej jazdy po płaskim lub do sprintu, gdzie każdy obrót pedałów pokonuje duży dystans, ale wymaga naprawdę dużej siły do obrócenia, zwłaszcza od zatrzymania.

Te zakresy to jedynie przybliżona wskazówka, a nie sztywne granice — siła rowerzysty, preferowana kadencja i teren wpływają na to, przy jakiej dokładnie wartości bieg zaczyna być rzeczywiście wygodny.

Częste błędy

• Porównywanie zwykłych przełożeń między różnymi rowerami. To samo przełożenie (liczba zębów zębatki przedniej podzielona przez liczbę zębów zębatki tylnej) daje zupełnie inne odczucie na rowerze z dużymi kołami szosowymi niż na składaku z małymi kołami, ponieważ samo przełożenie całkowicie pomija rozmiar koła i długość korby — gdy rowery są różne, zawsze porównuj gain ratio lub rozwinięcie, a nie samo przełożenie.
• Zakładanie, że oznaczenie rozmiaru opony podaje dokładną średnicę toczenia. Szerokość opony i wysokość bieżnika zmieniają rzeczywistą średnicę toczenia koła, nawet gdy rozmiar obręczy pozostaje taki sam — szersza, bardziej obszerna opona pokonuje na tej samej obręczy większy dystans na obrót niż wąska, dlatego zmierzenie rzeczywistej średnicy zewnętrznej (patrz FAQ poniżej) daje dokładniejsze gain ratio niż przyjęcie wartości z tabeli.
• Zapominanie, że długość korby również zmienia tę wartość. Zmiana na dłuższą lub krótszą korbę zmienia gain ratio, nawet jeśli zębatka przednia i tylna pozostają dokładnie takie same — czynnik, który rowerzyści czasem pomijają, porównując „to samo przełożenie” między dwoma różnymi konfiguracjami rowerów.

Wzór

$$\text{Gain Ratio} = \frac{\text{Chainring}}{\text{Cog}} \times \frac{\text{Wheel Radius}}{\text{Crank Length}}$$

Przykład Obliczeń

1. $50 \div 14 \times (350 \div 172.5) = 7.25$

Warto wiedzieć

Własne przykłady referencyjne Sheldona Browna pokazują, dlaczego to gain ratio — a nie zwykłe przełożenie — jest wartością wartą porównania: zębatka przednia o 53 zębach z zębatką tylną o 19 zębach w rowerze szosowym (z korbami 170mm i kołem o średnicy 680mm) daje gain ratio wynoszące około 5,58, podczas gdy zębatka przednia o 46 zębach z zębatką tylną o 16 zębach w rowerze górskim (z kołem 26 cali i krótszymi korbami) daje około 5,54 — niemal identyczne, mimo zupełnie innych wartości przełożenia, rozmiarów kół i długości korb. Na tym właśnie polega gain ratio: dwa rowery, które „czują się” tak samo podczas pedałowania, mogą mieć bardzo różne wartości zębatek, gdy uwzględni się rozmiar koła i długość korby.